على اصغر شميم
243
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
در اواسط ماه محرم سال 1273 قمرى به تهران رسيد . موافقتنامهى ايران و روسيه دربارهى مسافرت اتباع دو كشور نتيجهى مذاكرات سيف الملك در پترزبورگ با اولياى روسيه و گفتگوى سفير روسيه در تهران با صدراعظم و وزير دول خارجه ( وزير امور خارجه ) ايران دربارهى مسافرت اتباع دو دولت به خاك يكديگر به صورت موافقتنامهاى حاوى چهار فصل به شرح زير تدوين و امضا شد . فصل اول - اتباع دو كشور بدون اجازهى كتبى ( گذرنامه ) دولت متبوع خود حق ورود به خاك كشور ديگر را ندارند . فصل دوم - كسانى كه بدون گذرنامه رسمى به خاك كشور متعاهد بروند به وسيلهى مرزداران بازداشت و با كليهى اموال و دارايى يا اسلحه و كالاهايى كه همراه داشته باشند ، تحويل كنسول يا ژنرال كنسول و يا وزيرمختار دولت متبوع خود كه در كشور متعاهد مقيم هستند ، خواهند شد . فصل سوم - اگر از اتباع هريك از دو كشور كسانى مايل به مهاجرت به خاك كشور ديگر باشند ، ترتيب مهاجرت آنان بدون دخالت دولت ثالث و يا دولتهاى ديگر داده خواهد شد . فصل چهارم - هريك از دو دولت متعهد شدند كه با هرگونه تقاضا و درخواست مأمورين رسمى دولت ديگر دربارهى صدور اجازهى مهاجرت موافقت كنند مگر در صورتى كه برحسب
--> « . . . و روز چهارم اول را به مهمانى بزرگ طلب داشت و رسم مهربانى و ضيافت با پاى برد و بر خويشتن فراتر جاى داد . بالجمله چنين افتاد كه جانشين قفقاز فرمانرواى قفقازيه در مجلس بال كه زنان و مردان انجمن بودند و باهم رقص مىكردند از سفير كبير پرسش نمود كه آيا در ايران زنان با مردان اين گونه برمىآيند يا پوشيده مىروند سفير كبير گفت آن زن كه در شريعت ما بىپرده در ميان انجمن شود حدود شرعيه بر وى رانند بلكه مردان خونش را هدر دانند . در پاسخ گفت : دور نيست كه تا ده سال ديگر ايران به صورت فرنگستان برآيد و زن با مرد بيگانه رقص آزمايد . سيف الملك گفت از مستقبل ايام كسى را آگهى نيست : نيز تواند بود كه تا ده سال ديگر فرنگستان به صورت ايران شود و زن از مرد پوشيده رود . ديگرباره جانشين آغاز سخن كرد كه مرا اصغا رفته كه در ايران دور و قصور فراوان است اما قريب بدان است كه محو و مطموس گردد و دولت ايران در تعمير و مرمت آن انبيه رنجى نبرند . ايلچى كبير گفت : از به دو دولت ايران تاكنون پنج هزار سال بل افزون مىرود و اين بنا و سراى از ديرباز به پاى شده عجيب نيست كه ثلمه و رخنه يافته باشد اما واجب است كه عمارات روسيه كه روزگار فراوان بر آن نگذشته زيان امحا و انهدام نديده باشد . »